Van VR Body Lab naar
Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie

Het Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie faciliteert een duurzame infrastructuur waarin vaktherapeuten, onderzoekers, technologiepartners en cliëntenorganisaties gezamenlijk hybride vaktherapie ontwikkelen, testen en implementeren. Samen voorkomen we versnippering en zorgen we voor kennisdeling, zodat niet iedere praktijk het wiel opnieuw hoeft uit te vinden.

2019 — Eerste Stappen: VR Body Lab

Project: VR Body Lab
Financiering: DGA Gaming Fieldlab / CLICKNL
Partners: HAN (opleiding Vaktherapie) & ImproVive

In het najaar van 2019 ging het project VR Body Lab van start binnen het DGA Gaming Fieldlab van CLICKNL. Een consortium van de HAN University of Applied Sciences en VR-ontwikkelaar ImproVive onderzocht of de kernelementen van psychomotorische therapie (PMT) toepasbaar zijn in een virtuele spelomgeving.

Resultaten:

• ✅ Ontwikkeling van een social VR-omgeving met meerdere personen als levensechte avatars
• ✅ Full-body avatars die non-verbale communicatie mogelijk maken
• ✅ Eerste succesvolle praktijktest met studenten Vaktherapie
• ✅ Proof-of-concept: therapeuten kunnen in VR hun werk doen
• ✅ Basis gelegd voor multiplayer VR voor groepsbehandeling

"Dit legde de basis voor verdere opschaling en onderzoek in de daaropvolgende jaren."

📹 Video: VR Body Lab — Eerste stappen (2019)

2020 — Corona: Urgentie voor Online Vaktherapie

Context: COVID-19 pandemie
Uitdaging: Face-to-face contact beperkt, continuïteit van zorg in gevaar

De coronapandemie gaf een ongeziene urgentie aan het project. Een landelijke enquête (maart 2020, n=281) toonde dat 91% van de vaktherapeuten nauwelijks ervaring had met online werken. Door de lockdowns ontstond de noodzaak om therapie op afstand te kunnen bieden.

Inzichten:

• 📊 91% van vaktherapeuten had geen ervaring met online werken
• 🎯 90% ziet potentie van VR voor emotieregulatie
• 💡 Urgentie leidde tot versnelling van VR-initiatieven
• 🔗 Vraag naar tools voor ervaringsgerichte therapie op afstand

📄 Publicatie: Vaktherapie in coronatijd: uitbraak van innovatie? (Tijdschrift voor Vaktherapie, 2020)

2021 — Telepresent zijn als Vaktherapeut

Project: Online Vaktherapie: Telepresent zijn als vaktherapeut
Financiering: ZonMw COVID-19 programma
Partners: HAN-lectoraat Vaktherapie in de Gezondheidszorg & GGNet

Dit kortlopende actieonderzoek verkende samen met professionals uit onderzoek, praktijk en onderwijs krachtige digitale middelen voor vaktherapie.

Resultaten:

• ✅ Vaktherapeuten getraind in digitale tools (o.a. Tilt Brush voor 3D-schilderen)
• ✅ Bewijs dat vaktherapeuten openstaan voor online werken
• ✅ Inzicht dat methodiek én VR-prototype verdere ontwikkeling nodig hebben
• ✅ Basis gelegd voor vervolgproject

"Uit dit project bleek dat vaktherapeuten via gerichte training snel vaardiger werden in het inzetten van digitale middelen."

📄 Publicatie: VR Health Experience: A Virtual Space for Arts and Psychomotor Therapy (Frontiers in Psychology, september 2021) — Lees artikel

📹 Video: VR Health Experience in actie

2022 — VR Health Experience: Doorontwikkeling

Project: Vaktherapie online: VR Health Experience
Financiering: SIA KIEM-subsidie (€39.925)
Periode: November 2021 – November 2022
Partners: HAN-lectoraat, 17 vaktherapeuten, GGNet, VREE B.V., CMD-studenten

Het KIEM-project richtte zich op het doorontwikkelen van de VR-therapieruimte tot een volwaardige hybride vaktherapie-toolkit voor alle vaktherapeutische disciplines.

Aanpak:

• 🔄 5 sprint-cycli met co-creatie (Lean Startup & Action Research)
• 👥 17 vaktherapeuten (beeldend, drama, muziek, PMT) actief betrokken
• 🎮 Technische ontwikkeling door VREE B.V.

Concrete resultaten:

• ✅ 16 vaktherapeuten intensief getraind
• ✅ 100+ therapeuten en stakeholders bereikt via demonstraties
• ✅ VR-applicatie uitgebreid met therapeutische tools:
  • 🎨 3D-schilderruimte (virtueel atelier)
  • 🎹 Virtuele piano en muziekinstrumenten
  • 🏀 Basketbalveld en spelmaterialen (PMT)
  • 🎭 Podium en rekwisieten (dramatherapie)
  • 🧘 Ontspanningsruimte met unieke mogelijkheden (zweven, vliegen)
• ✅ 79% van deelnemers ziet potentie voor ervaringsgericht werken
• ✅ Therapeuten rapporteren significant hogere bekwaamheid in VR

📄 Projectpagina: SIA KIEM — Vaktherapie online: VR Health Experience

"Deze innovatieve manier van therapie aanbieden laat zien dat je online ervaringsgericht kunt werken."

2023 — Start Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie

Initiatief: Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie
Methodiek: LISO (Leren & Innoveren in Samenwerking met het Onderwerk)
Trekkers: HAN-lectoraat Vaktherapie in de Gezondheidszorg

Aan het einde van het VR Health Experience project kwam naar voren dat verdere kennisdeling en implementatie essentieel zouden zijn. Het Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie werd opgezet als duurzaam samenwerkingsverband.

LISO-bouwstenen:

1. 📚 Ondersteunende kennisinfrastructuur
2. 🤝 Synergie en gedeelde visie
3. 🎯 Samen leren als rode draad
4. 🚀 Netwerk als vliegwiel
5. ⚓ Borging op lange termijn

Netwerkactiviteiten:

• 📅 Kennissessies: 4x per jaar (fysiek en online)
• 💬 Intervisie: 6x per jaar
• 🎓 Onboarding cursus voor nieuwe deelnemers
• 🛠️ Co-creatie trajecten

2024 — ARRIVE Project: Methodiekontwikkeling

Project: Hybride Vaktherapie: Lerend Netwerk
Focus: Handboek met werkvormen via workshops en praktijktesten

Resultaten:

• ✅ Handboek met 14 concrete therapeutische werkvormen ontwikkeld
• ✅ Werkvormen getest in praktijk met cliënten
• ✅ Documentatie voor beroepsgenoten
• ✅ Integratie in curriculum HAN-opleiding Vaktherapie

Voorbeelden van werkvormen:

• VR-variant van de Veilige Plek-oefening
• Virtuele lichaamsschema-oefeningen
• Gezamenlijke muziek- en beeldende oefeningen
• Psychomotorische speltherapie in VR

📖 Handboek: Download het Boekje Werkvormen 2025 (PDF)

2025-2026 — RAAK-mkb: Van Innovatie naar Implementatie

Project: VRhEXP MKB: van innovatie naar implementatie
Financiering: SIA RAAK-mkb (indieningsronde maart 2026)
Penvoerder: HAN University of Applied Sciences
Status: In voorbereiding

Na vijf jaar ontwikkeling is het tijd voor de volgende stap: grootschalige implementatie in MKB-vaktherapiepraktijken. Ondanks de positieve resultaten komt brede inzet nog niet van de grond. Praktijkhouders hebben onvoldoende tijd, middelen en organisatorische randvoorwaarden om VRhExp zelfstandig te borgen.

Praktijkvraag:

Welke inhoudelijke, technische en organisatorische keuzes zijn nodig om VRhExp in uiteenlopende vaktherapeutische contexten op een werkbare, veilige en duurzame manier toe te passen?

Drie aandachtspunten:

1. Inhoudelijke onderbouwing

   • Indicaties en contra-indicaties per werkvorm
   • Werkzame mechanismen beschrijven
   • Methodische onderbouwing (CMO-configuraties)

2. Technische randvoorwaarden

   • Monitoring en veiligheidsprotocollen
   • Noodstop functionaliteit
   • Gebruiksvriendelijke interface

3. Organisatorische kaders

   • Richtlijnen voor implementatie
   • Inzicht in financiering en bekostiging
   • Benodigde deskundigheid en tijdsinvestering

Consortium:

• MKB-vaktherapiepraktijken (Take Your Time Out, Prolis, EiE, MOEV, De Hand)
• Lectoraat Vaktherapie in de Gezondheidszorg
• Lectoraat Media Design
• Lectoraat Werkzame Factoren in de Jeugd- en Opvoedhulp
• Lectoraat Technologie voor Gezondheid
• PWXR (softwareontwikkelaar)
• Vaktherapie Nederland
• Opleiding Vaktherapie

Beoogde producten:

• 📖 Werkvormenboek met geïntegreerd veiligheidsprotocol
• 🧭 Beslishulp voor therapeuten
• 💼 Businesscase toolkit voor MKB-praktijken
• 📊 Eindrapport met implementatierichtlijnen

📄 Publicatie (verwacht): Actieonderzoek doorontwikkeling VR Health Experience (Frontiers in Virtual Reality, januari 2025)

• Non-verbale signalen zijn digitaal overdraagbaar via full-body avatars
• Cliënten worden gemotiveerd tot gedragsverandering
• Therapeutische relatie blijft behouden op afstand
• 79% van therapeuten ziet potentie voor hun cliënten
• Cliënten voelen zich veiliger in de virtuele setting om te experimenteren

Kennisinstellingen

Lectoraten:

• Lectoraat Vaktherapie in de Gezondheidszorg (lead)
• Lectoraat Media Design
• Lectoraat Technologie voor Gezondheid
• Lectoraat Werkzame Factoren in de Jeugd- en Opvoedhulp

Opleidingen:

• Opleiding Vaktherapie (HAN)
• Opleiding Media Design (HAN)

Praktijk & Beroepsvereniging

Zorgorganisaties:

• GGNet (Scelta, expertisecentrum persoonlijkheidsstoornissen)
• IAG (jeugdhulpverlening)

MKB-vaktherapiepraktijken:

• Take Your Time Out
• Praktijk de Hand
• Praktijk EiE
• Praktijk VENA
• Lijfzijn!
• Zin-ergie
• Prolis
• MOEV

Beroepsvereniging:

• Vaktherapie Nederland (landelijke verspreiding)
• Landelijk Overleg Opleidingen Vaktherapie

Technologie

• PWXR — Platform & software ontwikkeling

Implementaties

GGZ-praktijk:

• Groepstherapie in VR bij persoonlijkheidsproblematiek (GGNet/Scelta)
• Agressieregulatie-oefeningen in forensische setting
• Rollenspellen voor terugvalpreventie in verslavingszorg

Onderwijs:

• VR Health Experience opgenomen in curriculum HAN-opleiding Vaktherapie
• Tientallen studenten ervaring opgedaan met VR-therapieruimte
• Studenten als ambassadeurs richting stages en werkgevers

Jeugdhulpverlening:

• Verkenning inzet VR-therapie binnen Intensieve Ambulante Gezinsbehandeling (IAG)
• Focus op ouder-kind interactie en positieve ervaringen

Cliëntervaring

"Ik word vaak niet gezien" — Cliënte die via VR-sessie inzicht kreeg in haar patroon

• Cliënten voelen zich vrijer om te experimenteren in VR
• VR voelt meer als spel, waardoor cliënten spontaner meedoen
• Sommige cliënten voelen zich veiliger dan in reguliere therapieruimte
• Continuïteit van zorg tijdens lockdowns door VR-sessies

VR Health Experience Platform

Unieke kenmerken:

• 🧍 Full-body avatars met armen, benen en gezichtsuitdrukkingen
• 👥 Multi-user omgeving — therapeut en cliënt samen in dezelfde ruimte
• 🔄 Presence — echt gevoel van samen aanwezig zijn
• 📱 Standalone VR-headsets — geen bedrading of externe sensors nodig

Therapeutische mogelijkheden:

Unieke VR-mogelijkheden:

• Avatar van grootte veranderen (groter/kleiner)
• Perspectief wisselen
• Ervaringen die in realiteit niet kunnen (springen van hoogte, gewichtloos zweven)
• Rol aannemen via zelfgekozen avatar

Q2-Q3 2025

• 📝 KIEM project aanvragen
• 🎓 IX-lab pilot opzetten over vaktherapie opleidingen
• 👥 Learning community start
• 🎯 Uitvoeren onboarding training (studenten en werkveld)
• 🛠️ Co-creatie ontwikkeltraject (onderwijs en werkveld)
• 📚 KIEM en RAAK voorbereiding (Lectoraten)

• 📋 Gevalideerde methodiek
• 🖥️ Schaalbaar platform hybride vaktherapie
• 👥 Actieve community
• 📊 Evidence-based innovatie
• 📖 Key Enabling Methodologies en ontwerprichtlijnen
• 🎨 Design patterns hybride (vak)therapie

Als Founding Pioneer draag je bij aan de ontwikkeling van hybride vaktherapie en krijg je toegang tot:

• 🎮 De nieuwste VR-tools en software
• 📚 Onderbouwde methodieken en werkvormen
• 🎓 Training en onboarding
• 👥 Community van innovatieve vaktherapeuten
• 🔬 Deelname aan onderzoek en co-creatie

Lerend Netwerk Hybride Vaktherapie
Onderdeel van het Lectoraat Vaktherapie in de Gezondheidszorg
HAN University of Applied Sciences

📍 Kapittelweg 33, 6525 EN Nijmegen
📧 lectoraat.vtgz@han.nl
🌐 lerendnetwerkvaktherapie.nl

Laatste update: December 2025

Deze timeline is gebaseerd op projectdocumentatie, nieuwsberichten en wetenschappelijke publicaties rondom VR Body Lab / VR Health Experience (2019–2025), waaronder:

• Artikelen van CLICKNL, HAN University
• Publicaties in Frontiers journals
• Haeyen et al. (2021) — Enquête vaktherapeuten
• Jans et al. (2025) — Co-creatie werkvormen
• TNO LISO-handboek (2025)